Güdüler

Kişiliğin oluşmasında, biçimlenmesinde tutum ve davranışı başlatan, açığa çıkaran, sürdüren, yönlendiren, bilinçli ya da bilinçsiz etkenlere, güdü denir. Güdülerin etkisiyle oluşan sürece de, güdülenme adı verilir.

Yeni doğan bebekte, bütün insanlarda ortak olan doğal ve evrensel içgüdüler, bedensel gereksinimlerden kaynaklanan dürtüler vardır. Gelişme süreci içinde, bunlara toplumdan gelen yeni güdüler eklenir.

Güdü kavramı içinde; içgüdü, dürtü, içsel itilme, gereksinim, eğilim, ilgi, istek, istem (irade) , tutku, umut, beklenti, amaç kavramları da yer alır. Bunlar, kişilik gelişmesinde rol oynadığı gibi, bir tutum ve davranışı ortaya çıkaran temel etkenler arasında da bulunabilir. Bunların arasında sıkı bağlantılar vardır. Herhangi birinde ortaya çıkan gelişme ve değişme, tutum ve davranışı değiştirebileceği gibi, bu gelişme ve değişmenin süresi, kişilik yapısını da etkileyebilir.

Güdüler, doğal ve toplumsal olarak iki büyük grup içinde toplanabilir. Ancak, bunları birbirinden kesin olarak ayırmak çok güç, hatta olanaksızdır. Yine de bu ayırımın yapılabilmesini kolaylaştıran bazı ölçütler bulunur.

Doğal güdüler tüm canlılarda vardır. Canlının temel gereksinimlerini sağlar, yaşamını sürdürebilmesi için gereklidir. İnsanda doğuştan varolan doğal güdüler, bebeklik ve ilk çocukluk yaşlarında kişilik gelişmesini ve davranışı önemli ölçüde etkiler.

Toplumsal güdülerin tanınması ve tanımlanması ise güçtür. Değişik renk ve biçimde karşımıza çıkarlar. Yaş ilerleyip insan geliştikçe, toplumsal güdüler de daha güçlenir, kişilik yapısı ve davranışlar üzerinde daha etkili olurlar. Kişiliğin gelişmesine, kişinin toplum içindeki durumunun sürdürülmesine, korunmasına, düzelmesine, iyileşmesine, pekişmesine yardım ederler.

Genel olarak, doğal olan güdülerin doğuştan varolduğu, toplumsal olan güdülerin ise sonradan kazanıldığı, öğrenildiği kabul edilmiştir.

Toplumsal güdülerin bir bölümü doğal güdülerden kaynaklanır. Örneğin; insanda doğal olarak bulunan beslenme içgüdüsü, toplumsallaşma süreci içinde biçim ve nitelik değiştirerek çalışmak, kazanmak, geleceğe yönelik tasarımlar ve yatırımlar yapmak, diğer insanlarla yeni yeni ilişkiler kurmak biçiminde değişerek toplumsal hale gelir.

Toplumsal güdüler, ülkeden ülkeye, toplumdan topluma değişirler. Değişik toplumlarda bugüne dek yapılan araştırmalar sonucu, her toplumun yapı ve kültür özelliklerine göre, birbirinden farklı yüzlerce toplumsal güdü olduğu ortaya çıkmıştır. Bunlar arasında en sık görülenler, ortak olanlar, bütün toplumlar için geçerli temel güdü olarak kabul edilmiştir. Bunlar; saygınlık, özgürlük – özerklik ve saldırganlıktır.

About these ads

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s